Dış Ticarette Sevkiyat Önceliklendirme: Kural Motoru + Öğrenen Model
İşlem süresinin kısa, hacmin büyük olduğu ithalat-ihracat operasyonlarında hangi siparişin önce çıkacağına nasıl karar verilir? Kural motoru ile öğrenen modelin birlikte çalıştığı bir yaklaşım.
İthalat-ihracat operasyonlarında hacim yüksek, işlem süresi kısa ve öncelik sürekli değişiyor: bir konteyner gümrükte beklerken, yeni bir acil sipariş devreye girebiliyor. Bu ortamda sabit bir öncelik listesi hızla anlamını yitiriyor.
Neden Saf Kural Motoru Yetmiyor
Kural tabanlı bir dispatcher, "en eski sipariş önce" veya "büyük müşteri önce" gibi sabit mantıklarla çalışır. Ancak sevkiyat önceliği aslında çok boyutlu bir problem: teslim tarihi, gümrük süreç durumu, taşıma kapasitesi, müşteri sözleşme koşulları ve rota kısıtları aynı anda değerlendirilmeli.
Kural Motoru + Öğrenen Model Yaklaşımı
Çözüm, iki katmanı birleştirmekten geçiyor. Kural motoru, yasal ve sözleşmesel zorunlulukları (örneğin belirli bir müşterinin SLA'sı) kesin sınır olarak uygular — bunlar asla ihlal edilmez. Öğrenen model ise bu sınırlar içinde kalan siparişler arasında, geçmiş verilerden öğrendiği örüntülerle (hangi sevkiyat tipi hangi koşullarda gecikme riski taşıyor, hangi rota-mevsim kombinasyonu risklidir) en uygun sırayı önerir.
Belgeden Karara Giden Yol
Süreç sevkiyat kararıyla bitmiyor — bu yaklaşım envanter ve tedarik zinciri çözümümüzün bir parçası. Proforma fatura, çeki listesi ve konşimento gibi belgeler OCR ile okunuyor, ürün açıklamasından GTİP sınıflandırma önerisi bir dil modeliyle üretiliyor (son onay her zaman uzmanda kalıyor) ve konteyner/araç yükleme planı optimizasyon algoritmasıyla üç boyutlu olarak çıkarılıyor.
Tedarikçi Riski de Denkleme Giriyor
Geçmiş teslimat performansından hesaplanan bir tedarikçi gecikme riski skoru, önceliklendirme kararına dahil ediliyor. Sürekli geciken bir tedarikçiden gelen yük için ek tampon süre otomatik olarak plana yansıtılabiliyor.
Sonuç Neden Önemli
Bu yaklaşımın değeri, hızdan çok isabetten geliyor: doğru siparişin doğru zamanda çıkması, sınır gecikmelerini ve gereksiz depolama maliyetini azaltıyor. Ve en az bunun kadar önemlisi — karar mantığı açıklanabilir kalıyor: hangi siparişin neden öne alındığı, hangi kuralın hangi model önerisini geçersiz kıldığı her zaman izlenebilir.